فهرست مطالب
ویتامین D چیست؟
ویتامین D یک ماده مغذی ضروری و محلول در چربی است که به تنظیم فرآیندهای مختلف در بدن کمک میکند. ما میتوانیم آن را هم از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید و هم از طریق برخی غذاها دریافت کنیم.
دو شکل اصلی ویتامین D برای انسان مهم است:
- ویتامین D2 (ارگوکلسیفرول): عمدتاً از منابع گیاهی مانند قارچهای در معرض UV به دست میآید.
- ویتامین D3 (کوله کلسیفرول): از منابع حیوانی به دست میآید و همچنین زمانی که پوست در معرض نور خورشید قرار میگیرد، در بدن سنتز میشود.
در حالی که هر دو شکل میتوانند سطح ویتامین D را در خون افزایش دهند، ویتامین D3 به طور کلی مؤثرتر و قویتر در نظر گرفته میشود و مدت طولانیتری در بدن باقی میماند.
این ماده بیشتر به خاطر کمک به تنظیم کلسیم و فسفات، که برای استخوانها و دندانهای قوی ضروری هستند، شناخته شده است. با این حال، فواید آن بسیار فراتر از این است و همه چیز را از سیستم ایمنی بدن گرفته تا عضلات و حتی خلقوخوی ما تحت تأثیر قرار میدهد.
فواید کلیدی ویتامین D
تأثیر بر سلامت روان
تحقیقات جدید ارتباط بین سطوح پایین ویتامین D و اختلالات خلقی مانند افسردگی را نشان میدهند. اگرچه مکانیسم دقیق آن کاملاً درک نشده است، اما به نظر میرسد ویتامین D در ترشح سروتونین (هورمون احساس خوب) نقش دارد.
بهبود عملکرد ورزشی
مطالعات همچنین نشان دادهاند که ویتامین D برای ورزشکاران و بدنسازان یک نکتهی مهم است، زیرا مکملهای این ویتامین به بهبود عملکرد ورزشی مقاومتی و قلبی عروقی و ریکاوری کمک میکنند. در حالی که ممکن است از هر پنج نفر ساکن بریتانیا، یک نفر زیاد به نظر برسد، شاید حتی تعجبآورتر باشد که تحقیقات نشان میدهد بیش از نیمی از ورزشکاران کمبود ویتامین D دارند.
حمایت از سیستم ایمنی بدن
ویتامین D نقش مهمی در پشتیبانی از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن ایفا میکند. یک سیستم ایمنی قوی برای کمک به بدن در محافظت از خود در برابر چالشهای خارجی، حفظ بهترین احساس ما و حفظ ثبات در تمریناتمان ضروری است. مطالعات نشان دادهاند که سطوح کافی ویتامین D میتواند به کاهش خطر عفونتهای تنفسی و تنظیم پاسخهای التهابی بدن کمک کند.
حفظ استخوانها و عضلات قوی
ویتامین D به حفظ سلامت استخوانها، دندانها و عملکرد طبیعی عضلات کمک میکند. این ویتامین به بدن در جذب کلسیم و فسفر که اجزای اصلی سازنده استخوانها هستند، کمک میکند و آن را به یک ماده مغذی حیاتی برای ورزشکاران و هر کسی که به دنبال حفظ یک سبک زندگی سالم و فعال است، تبدیل میکند. کمبود شدید ویتامین D در کودکان باعث راشیتیسم و در بزرگسالان منجر به استئومالاسی (نرمی استخوان) میشود.
ویتامین D را از کجا دریافت کنیم؟
منبع اصلی ویتامین D قرار گرفتن پوست ما در معرض اشعه ماوراء بنفش است. اما مواقعی از سال وجود دارد که میزان قرار گرفتن ما در معرض آن بسیار کاهش مییابد، به خصوص در ماههای پاییز و زمستان. این امر یافتن منابع جایگزین را مهم میکند.
قرارگیری در معرض نور خورشید
وقتی پوست ما در معرض نور خورشید قرار میگیرد، به طور طبیعی ویتامین D تولید میکند. با این حال، عواملی مانند زمان روز، فصل، عرض جغرافیایی، رنگ پوست، استفاده از ضدآفتاب و سن میتوانند بر میزان تولید ویتامین D توسط پوست ما تأثیر بگذارند. بهطور کلی، توصیه میشود که در ماههای آفتابی، حدود ۱۰-۱۵ دقیقه قرارگیری مستقیم آفتاب بر روی صورت، بازوها و پاها، چند بار در هفته داشته باشید.
غذاهای سرشار از ویتامین D
خوشبختانه، ویتامین D فقط در نور خورشید یافت نمیشود. چندین غذای سرشار از ویتامین D وجود دارند که میتوانند به ما در افزایش سطح ویتامین D کمک کنند. این غذاها گزینههای بسیار خوبی برای زمانی هستند که در دریافت کافی آن مشکل داریم.
۵ مورد از بهترین منابع غذایی ویتامین D
روغن کبد ماهی
مورد علاقه همه – روغن ماهی، به ویژه روغن کبد ماهی. این بزرگترین منبع غذایی ویتامین D بدون مکمل است. یک قاشق غذاخوری روغن کبد ماهی میتواند تا ۳۵ میکروگرم (میکروگرم) ویتامین D فراهم کند که با توجه به میزان توصیهشده روزانه (RDA) توسط NHS که در حال حاضر فقط ۱۰ میکروگرم است، باورنکردنی است. روغن کبد ماهی همچنین سرشار از امگا ۳ است که اعتقاد بر این است که از سلامت مغز و همچنین قلب ما پشتیبانی میکند.
ماهیهای چرب مانند سالمون و قزلآلا
ماهی سالمون و قزلآلا هر دو منابع بسیار خوبی از ویتامین D هستند و در هر وعده ۱۰۰ گرمی بین ۱۴ تا ۱۷ میکروگرم ویتامین D به بدن شما میرسانند و سرشار از پروتئین با کیفیت بالا هستند. مشابه روغن کبد ماهی، میتوانید با این ماهیهای چرب نیز انتظار دریافت مقدار خوبی امگا ۳ را داشته باشید. آنها همچنین سرشار از ویتامین B12 هستند، ویتامینی فوقالعاده مهم که از تشکیل DNA، گلبولهای قرمز سالم و اجزای حیاتی سیستم عصبی مرکزی ما پشتیبانی میکند.
نکته: سالمون پرورشی معمولاً ویتامین D کمتری نسبت به سالمون وحشی دارد.
قارچهای در معرض UV
آیا میدانستید قارچهایی که در معرض نور مستقیم خورشید یا نور UV مصنوعی قرار میگیرند، میتوانند تا ۱۰ میکروگرم ویتامین D در هر وعده ۵۰ گرمی فراهم کنند؟ این خبر خوبی برای کسانی است که رژیم غذایی گیاهی دارند. قارچها همچنین حاوی مقداری پروتئین گیاهی و همچنین فیبر هستند که به شما کمک میکند مدت طولانیتری احساس سیری کنید. آنها همچنین منبع فیتوشیمیاییها هستند که ترکیبات منحصر به فردی هستند که فقط در گیاهان یافت میشوند. فیتوشیمیاییها ممکن است به تقویت سیستم ایمنی بدن ما و محافظت از سلولها در برابر آسیب کمک کنند. این دلیل دیگری است که باید گیاهان بیشتری را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
تخم مرغ (به ویژه زرده)
این نیروگاههای پروتئینی همچنین منبع مناسبی از ویتامین D هستند که بین ۱ تا ۱.۵ میکروگرم در هر تخم مرغ فراهم میکنند. مصرف چند عدد از آنها قطعاً به شما کمک میکند تا راحتتر به میزان مورد نیاز خود برسید. تخممرغ همچنین منبع بسیار خوبی از ویتامین B12 و همچنین چربیهای تک غیراشباع است. این نوع چربی در رژیم غذایی میتواند در صورت جایگزینی با چربیهای ناسالم در رژیم غذایی، از سلامت قلب پشتیبانی کند.
غذاهای غنیشده و شیرهای گیاهی
میزان ویتامین D موجود در غذاهای غنیشده و شیرهای گیاهی متفاوت است، اما میتوانید انتظار داشته باشید که بیشتر آنها بین ۲ تا ۴ میکروگرم در هر وعده ارائه دهند. این غذاها معمولاً با بسیاری از ویتامینها و مواد معدنی دیگر نیز غنی شدهاند و آنها را به راهی عالی برای اطمینان از برآورده شدن نیازهای غذایی روزانه شما تبدیل میکنند. نمونهها شامل شیر گاو غنیشده، شیر سویا، شیر بادام، آب پرتقال غنیشده و برخی غلات صبحانه هستند.
منابع کمتر شناخته شده ویتامین D
علاوه بر ۵ مورد بالا، این منابع نیز حاوی ویتامین D هستند:
- ساردین و ماهی تن کنسروی: مقرون به صرفه و با ماندگاری طولانی.
- جگر گاو: منبعی غنی اما باید در مصرف آن اعتدال را رعایت کرد.
- پنیر: به میزان کم حاوی ویتامین D است.
- شیر گاو (به طور طبیعی): مقدار کمی دارد اما اغلب غنیسازی میشود.
به چه مقدار ویتامین D نیاز دارید؟
سرویس سلامت همگانی (NHS) توصیه میکند که بزرگسالان و کودکان بالای یک سال روزانه به ۱۰ میکروگرم ویتامین D نیاز دارند. این یک راهنمای کلی است و برخی افراد ممکن است به مقدار بیشتری نیاز داشته باشند، به خصوص در ماههای تاریکتر یا اگر کمتر در معرض آفتاب قرار میگیرند. یافتن راهی برای تأمین مداوم این نیاز روزانه مهم است.
موسسه پزشکی آمریکا (IOM) مقادیر مرجع زیر را ارائه میدهد:
- نوزادان (۰-۱۲ ماه): ۱۰ میکروگرم (۴۰۰ IU)
- کودکان و بزرگسالان (۱-۷۰ سال): ۱۵ میکروگرم (۶۰۰ IU)
- افراد بالای ۷۰ سال: ۲۰ میکروگرم (۸۰۰ IU)
- زنان باردار و شیرده: ۱۵ میکروگرم (۶۰۰ IU)
- توجه: IU واحد بینالمللی است. ۱ میکروگرم = ۴۰ IU ویتامین D.
علائم و خطرات کمبود ویتامین D
کمبود ویتامین D بسیار شایع است. علائم میتوانند مبهم باشند و شامل موارد زیر شوند:
- خستگی و ضعف عمومی
- درد استخوان و کمر
- افسردگی یا احساس غم
- ترمیم کند زخم
- ریزش مو
- درد عضلانی
- عفونتهای مکرر
گروههای در معرض خطر کمبود:
- افراد با پوست تیرهتر
- افراد مسن
- افرادی که زمان کمی در فضای آزاد میگذرانند
- افراد با رژیم گیاهخواری یا وگان سختگیر
- افراد مبتلا به بیماریهای گوارشی که جذب چربی را کاهش میدهند (مانند سلیاک، کرون)
- افراد چاق (ویتامین D در بافت چربی ذخیره میشود و ممکن است کمتر در دسترس بدن باشد)
مکملهای ویتامین D
چرا مکمل؟
دریافت روزانه ویتامین D همیشه آسان نیست، زیرا این ویتامین عمدتاً از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید تأمین میشود و در بسیاری از غذاها وجود ندارد. طیف وسیعی از مکملهای ویتامین D گزینه مناسبی برای پشتیبانی از سطح ویتامین D شما ارائه میدهند.
انواع مکملها:
- قرصها و کپسولها: رایجترین شکل، اغلب همراه با غذا برای جذب بهتر مصرف میشوند.
- پاستیلهای جویدنی ویتامین D: پاستیلهای جویدنی راهی خوشمزه برای تأمین این ویتامین ضروری هستند. هر پاستیل حاوی ۲۵ میکروگرم ویتامین D3 است که از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی پشتیبانی میکند و برای گیاهخواران نیز مناسب است. نه تنها این، بلکه به حفظ عضلات و استخوانهای شما در شرایط خوب نیز کمک میکند.
- اسپریهای زیرزبانی: جذب سریع از طریق مخاط دهان.
- قطرههای مایع: مناسب برای نوزادان و افرادی که در بلع قرص مشکل دارند.
چگونه مکمل مناسب را انتخاب کنیم؟
نکات عملی برای افزایش سطح ویتامین D
- آفتاب هوشمندانه: سعی کنید در ساعات اوج آفتاب (معمولاً ۱۰ صبح تا ۳ بعدازظهر) به مدت محدود و بدون ضدآفتاب در معرض آفتاب قرار بگیرید. مدت زمان بستگی به نوع پوست و شدت آفتاب دارد.
- غذاهای غنی از ویتامین D را در رژیم هفتگی بگنجانید: حداقل دو بار در هفته ماهی چرب مصرف کنید.
- از غذاهای غنیشده استفاده کنید: برچسب مواد غذایی را بررسی کنید.
- مکملسازی مداوم: به خصوص در فصول سرد یا اگر در منطقهای با آفتاب کم زندگی میکنید.
- وزن متعادل: حفظ وزن سالم به بهینهسازی سطح ویتامین D کمک میکند.
- بررسی سطح خون: در صورت تعلق به گروههای پرخطر، آزمایش خون (۲۵-OH-D) میتواند سطح دقیق شما را نشان دهد. سطح مطلوب معمولاً بالای ۳۰ نانوگرم در میلیلیتر در نظر گرفته میشود.
نتیجه گیری نهایی
ویتامین D نقش حیاتی و گستردهای در سلامت کلی ما، به ویژه در حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، عضلات و استخوانها، ایفا میکند. اگرچه نور خورشید منبع اصلی ماست، اما میتواند غیرقابل اعتماد باشد، به خصوص در ماههای تاریکتر. تأمین نیازهای روزانه شما برای حفظ ثبات در تمرینات و داشتن بهترین احساس ضروری است.
نور خورشید کلیدی است، اما همیشه کافی نیست، به خصوص بین پاییز و بهار.
غذا کمک میکند، بنابراین برای افزایش مصرف خود به ماهیهای چرب، تخممرغ، قارچهای در معرض UV و محصولات غنیشده توجه کنید.
مکملها یک راه حل مطمئن هستند. آنها روشی ساده، راحت و مؤثر برای اطمینان از دریافت کافی مواد مغذی در هر روز، صرف نظر از آب و هوا، ارائه میدهند